İngiltere futbolunda Premier League ile alt ligler arasındaki ekonomik uçurumu azaltmayı hedefleyen yeni anlaşma için geri sayım başladı. Premier League kulüpleri, English Football League (EFL) bünyesindeki Championship, League One ve League Two kulüplerine 10 yıl boyunca yaklaşık 1,5 milyar sterlin (1,7 milyar euronun üzerinde) aktarılmasını öngören “New Deal” planını oylamaya hazırlanıyor.
Sky News’in haberine göre 20 Premier League kulübünün, son görüşmelerin olumlu sonuçlanması halinde anlaşmayı gelecek hafta değerlendirmesi bekleniyor. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için en az 14 kulübün onayı gerekiyor.
Transfer vergisi yüzde 6’ya çıkacak
Planın en önemli maddelerinden biri, Premier League kulüplerinin transfer işlemlerinden ödediği payın yüzde 4’ten yüzde 6’ya çıkarılması. Böylece 117 milyon sterlinlik bir transferde mevcut 4,68 milyon sterlinlik katkı 7,02 milyon sterline yükselecek.
Elde edilen ek gelirlerin bir bölümü alt liglere aktarılacak. Premier League kulüpleri arasındaki dağıtımda ise gelir oranına dayalı yaklaşık 1,7:1 veya 1,8:1’lik bir sistem uygulanması planlanıyor. Bu model, daha yüksek gelir elde eden Arsenal, Chelsea ve Manchester City gibi kulüplerin yeniden dağıtım mekanizmasına daha fazla katkı yapması anlamına gelecek.
Yıllık ödeme 160 milyon sterline ulaşacak
Anlaşmanın 2026/27 sezonunda başlaması planlanıyor. İlk yıl 100 milyon sterlinin altında olması beklenen yıllık ödeme, ikinci sezonda 130 milyon sterlini aşacak ve üçüncü yıldan itibaren yaklaşık 160 milyon sterlin seviyesine ulaşacak.
Bu yapı, 10 yıllık anlaşmanın toplam değerini yaklaşık 1,5 milyar sterline taşıyacak. Ancak rakamlar ve ödeme takvimi, Premier League ile EFL arasındaki görüşmelerin sonucuna göre değişebilir.
EFL kaynaklarının bazı şartları “yetersiz” bulduğu belirtilirken, taraflar arasındaki müzakereler devam ediyor.
Parachute payment sistemi değişebilir
Yeni anlaşmanın bir diğer önemli ayağı ise Premier League’den düşen kulüplere verilen “parachute payment” ödemelerinin kademeli olarak azaltılması.
Söz konusu sistem, küme düşen kulüplerin üç sezon boyunca yüksek miktarda finansal destek almasını sağlıyor. Ancak bu uygulama, Championship’te rekabet dengesini bozduğu gerekçesiyle uzun süredir eleştiriliyor.
Premier League’den düşen kulüpler, televizyon ve ticari gelirlerdeki kayba rağmen yüksek seviyedeki destek ödemeleri sayesinde, Championship’teki rakiplerine kıyasla daha yüksek maaş bütçelerine ve transfer harcamalarına sahip olabiliyor.
Yeni sistemle bu avantajın azaltılması, ancak küme düşen kulüplerin gelir kaybına karşı belirli bir finansal korumanın sürdürülmesi planlanıyor.
EFL kulüpleri için 20 milyon sterlinlik acil durum fonu
Anlaşma kapsamında EFL kulüpleri için 20 milyon sterlinlik bir acil durum fonu oluşturulması da gündemde.
Fon, mali açıdan ağır sorun yaşayan ve iflas sürecine girme riski bulunan kulüpler için son çare finansal destek mekanizması olarak kullanılacak.
Ayrıca EFL kulüplerinin alacağı yeni kaynakların en az yüzde 20’sinin altyapı yatırımlarına ayrılması planlanıyor. Bu kaynakların stadyumlar, antrenman tesisleri ve diğer operasyonel altyapı yatırımlarında kullanılması zorunlu olacak.
Böylece yeni finansman akışının yalnızca transfer ve maaş harcamalarına gitmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Düzenleyici kurum baskısı arttı
Premier League ile EFL arasındaki görüşmeler, İngiliz futbolunun yeni bağımsız düzenleyici kurumu Independent Football Regulator’ın baskısı altında yürütülüyor.
Düzenleyici kurum, tarafların anlaşamaması halinde gelir dağılımı ve parachute payment sistemi konusunda doğrudan müdahale edebilecek.
Premier League yönetimi, böyle bir müdahalenin önüne geçmek için anlaşmayı ağustos ayı sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor.
İngiliz futbolundaki ekonomik dengesizlikler, son dönemde yeni finansal düzenlemelerle birlikte daha da kritik hale geldi. Premier League’in yeni Squad Cost Ratio sistemi, kulüplerin futbol faaliyetleriyle bağlantılı harcamalarını gelirlerinin yüzde 85’iyle sınırlandıracak. New Deal kapsamında Championship kulüplerinin de zaman içinde benzer bir finansal disiplin modeline geçmesi gündemde.
İngiltere futbolunda Premier League ile alt ligler arasındaki gelir farkını azaltmayı amaçlayan anlaşma, yalnızca yeni bir finansal destek paketi değil, ülke futbolunun ekonomik yapısını yeniden şekillendirecek kapsamlı bir reform olarak öne çıkıyor.